← Bir Memurun Ölümü634 kelime · ~3 dk
Kamu malı · Anton Çehov · Hikâye

Bir Memurun Ölümü

Bir hapşırık yüzünden generale defalarca özür dilemeye çalışan küçük bir memurun trajikomik sonu.

01Bir Memurun Ölümü

Güzel bir akşam, kendisi de en az o akşam kadar güzel bir devlet memuru olan İvan Dmitriç Çerv'yakov, tiyatroda ikinci sıradaki koltuklardan birinde oturmuş, dürbünle "Corneville Çanları" operetini seyrediyordu. Seyrediyor ve kendini mutluluğun doruğunda hissediyordu. Ama birden... Hikâyelerde insan ne kadar sık rastlıyor bu "Ama birden"e. Yazarlar haklı: hayat sürprizlerle dolu! Ama birden yüzü buruştu, gözleri kayboldu, nefesi kesildi... dürbünü gözünden indirdi, öne eğildi ve... "Hapşu!!" diye hapşırdı, gördüğünüz gibi. Hapşırmak kimse için, hiçbir yerde ayıp sayılmaz. Köylüler de hapşırır, emniyet müdürleri de, hatta bazen özel danışmanlar bile. Herkes hapşırır. Çerv'yakov hiç utanmadı; mendiliyle yüzünü sildi ve nazik bir adam olarak, hapşırmasıyla birini rahatsız edip etmediğine bakmak için etrafına göz attı. Ama sonra utançtan kıpkırmızı kesildi. Önündeki, birinci sıradaki yaşlı bir beyefendinin eldiveniyle dikkatle kel kafasını ve ensesini sildiğini ve kendi kendine bir şeyler mırıldandığını gördü. Yaşlı beyefendide, Ulaştırma Dairesi'nde görevli sivil general Brizjalov'u tanıdı.

"Üstüne tükürük sıçrattım," diye düşündü Çerv'yakov, "benim dairemin başkanı değil, ama yine de kötü oldu. Özür dilemeliyim."

Çerv'yakov öksürdü, bütün gövdesiyle öne eğildi ve generalin kulağına fısıldadı:

"Pardon, Ekselansları, kazara size sıçrattım... "

"Önemli değil, önemli değil."

"Aman Allah aşkına bağışlayın, ben... ben istemedim."

"Ah, lütfen oturun! Dinlememe izin verin!"

Çerv'yakov utandı, aptalca gülümsedi ve sahneyi seyretmeye koyuldu. Seyrediyordu ama artık mutluluk duymuyordu. İçini bir huzursuzluk kemirmeye başladı. Perde arasında Brizjalov'a yaklaştı, yanında yürüdü ve utangaçlığını yenerek mırıldandı:

"Size sıçrattım, Ekselansları, bağışlayın... bakın... ben bunu... "

"Ah, yeter artık... Ben unutmuştum, siz hâlâ üstüne gidiyorsunuz!" dedi general, alt dudağını sabırsızlıkla oynatarak.

"Unutmuş, ama gözünde şeytani bir ışık var," diye düşündü Çerv'yakov, generale kuşkuyla bakarak. "Konuşmak da istemiyor. Ona açıklamalıyım... gerçekten kasıtlı yapmadığımı... bunun doğa kanunu olduğunu; yoksa onun üstüne tükürmek istediğimi sanacak. Şimdi öyle düşünmüyor, ama sonra düşünecek!"

Eve dönünce Çerv'yakov karısına kabalık ettiğini anlattı. Karısının olaya fazla hafife bakması dikkatini çekti; biraz korkmuştu, ama Brizjalov'un başka bir dairede olduğunu öğrenince rahatladı.

"Yine de gidip özür dilesen iyi olur," dedi, "yoksa insanlar içinde nasıl davranılacağını bilmediğini düşünür."

"İşte mesele de bu! Özür diledim ama o bir tuhaf karşıladı... akıllıca tek söz söylemedi. Düzgün konuşacak vakit de olmadı."

Ertesi gün Çerv'yakov yeni üniformasını giydi, saçlarını kestirdi ve açıklama yapmak için Brizjalov'a gitti; generalin kabul odasına girdiğinde orada bir sürü dilekçe sahibi gördü, aralarında da onları dinlemeye başlayan generalin kendisini. Birkaç dilekçe sahibini sorguladıktan sonra general başını kaldırıp Çerv'yakov'a baktı.

"Dün Arcadia'da, hatırlarsanız Ekselansları," diye başladı Çerv'yakov, "ben hapşırdım ve... kazara... sıçrattım... Eks..."

"Ne saçmalık... Bu hiçbir şeye benzemez! Sizin için ne yapabilirim," dedi general, sonraki dilekçe sahibine dönerek.

"Konuşmayacak," diye düşündü Çerv'yakov, sararıp; "demek ki kızgın... Hayır, böyle bırakılamaz... Ona açıklayacağım."

General son dilekçe sahibiyle işini bitirip iç odalarına yönelirken Çerv'yakov ona bir adım yaklaşıp mırıldandı:

"Ekselansları! Ekselanslarını rahatsız etmeye cüret ediyorsam, bu yalnızca, diyebilirim ki, bir pişmanlık duygusundandır!... İsteyerek yapmadığıma lütfen inanın."

General ağlamaklı bir yüz yapıp elini salladı.

"Siz benimle alay ediyorsunuz, efendim," dedi ve arkasından kapıyı kapadı.

"Neresi alay?" diye düşündü Çerv'yakov, "hiç de öyle bir şey yok! General, ama anlamıyor. Madem öyle, bu böbürlenene artık özür dilemeyeceğim! Canı cehenneme. Ona bir mektup yazarım, ama gitmem. Vallahi gitmem."

Çerv'yakov eve yürürken böyle düşündü; generale mektup yazmadı, düşündü, düşündü ve mektubu bir türlü kuramadı. Ertesi gün yine yüz yüze açıklamaya gitmek zorunda kaldı.

"Dün Ekselanslarını rahatsız etmeye cüret etmiştim," diye mırıldandı, general sorgulayan gözlerini ona kaldırdığında, "sizin buyurduğunuz gibi alay etmek için değil. Hapşırırken üstünüze sıçrattığım için özür diliyordum... Alay etmeyi hayal bile etmedim. Sizinle alay etmeye cüret edebilir miyim? Eğer alay etmeye kalkarsak, o zaman hiç kimseye saygı kalmaz, kalmazdı..."

"Defol!" diye bağırdı general, birden mosmor kesilip tepeden tırnağa titreyerek.

"Ne?" diye sordu Çerv'yakov, dehşetten uyuşarak fısıltıyla.

"Defol!" diye tekrarladı general, ayağını yere vurarak.

Çerv'yakov'un karnında bir şey çöker gibi oldu. Hiçbir şey görmeden, hiçbir şey duymadan kapıya doğru sendeledi, sokağa çıktı ve sendeleyerek yürüdü... Evine mekanik bir şekilde ulaştı, üniformasını bile çıkarmadan kanepeye uzandı ve öldü.

— Metin sonu —634 kelime · Tam metin
Anlama kontrolü

Üç soru, tek metin.

Cevapları seç, sonra kontrol et. Sorular bu metin için özgün yazıldı.

1. General Brizjalov, Çerv'yakov'un özürlerine ilk başta nasıl cevap veriyor?
2. Çerv'yakov neden her seferinde yeniden özür dilemeye gidiyor?
3. Hikâyenin sonunda Çerv'yakov'a ne oluyor?
4. Çehov bu hikâyeyle en çok neyi eleştiriyor olabilir?

Kitaplık · Metin kamu malıdır; kaynak ve lisans bilgisi okuyucunun altında yer alır.