Bülbül ile Gül
Sevdiği kıza vermek için kırmızı gül arayan genç bir Öğrenci için kendi kanıyla gül yaratan Bülbül'ün acı hikâyesi.
01Bülbül ile Gül
"Bana kırmızı güller getirirsem benimle dans edeceğini söyledi," diye bağırdı genç Öğrenci; "ama bütün bahçemde tek bir kırmızı gül yok."
Bülbül, pırnal meşesindeki yuvasından onu duydu, yaprakların arasından baktı ve şaşırdı.
"Bütün bahçemde tek bir kırmızı gül yok!" diye bağırdı ve güzel gözleri yaşlarla doldu. "Ah, mutluluk ne küçük şeylere bağlıymış! Bilgelerin yazdığı her şeyi okudum, felsefenin bütün sırları benim; ama bir kırmızı gül yüzünden hayatım perişan oldu."
"İşte sonunda gerçek bir âşık," dedi Bülbül. "Gecelerdir onu tanımadan şarkısını söylüyorum; geceler boyu hikâyesini yıldızlara anlattım ve şimdi onu görüyorum. Saçı sümbül çiçeği gibi koyu, dudakları arzusunun gülü gibi kırmızı; ama tutku yüzünü soluk fildişi gibi yapmış, acı alnına damgasını vurmuş."
"Yarın gece Prens bir balo veriyor," diye mırıldandı genç Öğrenci, "ve sevgilim de orada olacak. Ona kırmızı bir gül götürürsem sabaha kadar benimle dans eder. Ona kırmızı bir gül getirirsem onu kollarımda tutarım; başını omzuma dayar, eli elimde kenetlenir. Ama bahçemde kırmızı gül yok; bu yüzden yalnız oturacağım ve yanımdan geçip gidecek. Bana aldırmayacak ve kalbim kırılacak."
"İşte gerçekten bir âşık," dedi Bülbül. "Benim şarkısını söylediğimi o yaşıyor: Bana sevinç olan ona acı. Aşk gerçekten harika bir şey. Zümrütten daha değerli, ince opallerden daha aziz. İnciler ve narlar onu satın alamaz; pazar yerinde sergilenmez. Tüccarlardan satın alınamaz ve altın karşılığında terazide tartılamaz."
"Müzisyenler galerilerinde oturacak," dedi genç Öğrenci, "ve telli çalgılarını çalacak; sevgilim arp ve kemanın sesine dans edecek. O kadar hafif dans edecek ki ayakları yere değmeyecek ve renkli giysili saray erkânı etrafında toplanacak. Ama benimle dans etmeyecek, çünkü ona verecek kırmızı gülüm yok;" ve kendini çimlerin üstüne attı, yüzünü ellerinin arasına gömüp ağladı.
"Neden ağlıyor?" diye sordu küçük bir Yeşil Kertenkele, kuyruğunu havaya dikerek yanından koşarken.
"Evet, neden?" dedi bir Kelebek, bir güneş ışınının peşinde uçuşarak.
"Evet, neden?" diye fısıldadı bir Papatya yanındakine yumuşak, alçak bir sesle.
"Bir kırmızı gül için ağlıyor," dedi Bülbül.
"Bir kırmızı gül için mi!" diye bağırdılar; "ne kadar gülünç!" ve biraz alaycı olan küçük Kertenkele kahkahayla güldü.
Ama Bülbül Öğrenci'nin acısının sırrını anladı ve meşe ağacında sessizce oturup Aşk'ın gizemini düşündü.
Birden kahverengi kanatlarını uçmak için açtı ve havaya yükseldi. Koruyu bir gölge gibi geçti, bahçenin üstünden de gölge gibi süzüldü.
Çimenliğin ortasında güzel bir Gül ağacı duruyordu; onu görünce üzerine uçup bir dala kondu.
"Bana bir kırmızı gül ver," diye bağırdı, "ben de sana en tatlı şarkımı söyleyeyim."
Ama Ağaç başını salladı.
"Güllerim beyaz," diye cevap verdi; "denizin köpüğü gibi beyaz, dağdaki kardan da beyaz. Ama eski güneş saatinin çevresinde büyüyen kardeşime git; belki sana istediğini verir."
Bülbül, eski güneş saatinin çevresinde büyüyen Gül ağacına uçtu.
"Bana bir kırmızı gül ver," diye bağırdı, "ben de sana en tatlı şarkımı söyleyeyim."
Ama Ağaç başını salladı.
"Güllerim sarı," diye cevap verdi; "kehribar tahtta oturan deniz kızının saçı gibi sarı, orakçı ormanlıktaki otları biçmeye gelmeden önce çayırda açan nergisten bile daha sarı. Ama Öğrenci'nin penceresinin altında büyüyen kardeşime git; belki sana istediğini verir."
Bülbül, Öğrenci'nin penceresinin altında büyüyen Gül ağacına uçtu.
"Bana bir kırmızı gül ver," diye bağırdı, "ben de sana en tatlı şarkımı söyleyeyim."
Ama Ağaç başını salladı.
"Güllerim kırmızı," diye cevap verdi, "güvercinin ayakları kadar kırmızı, okyanus mağarasında dalgalanıp duran büyük mercan yelpazelerinden de kırmızı. Ama kış damarlarımı dondurdu, don tomurcuklarımı kavurdu, fırtına dallarımı kırdı; bu yıl hiç gülüm olmayacak."
"Bir kırmızı gül yeter bana," diye bağırdı Bülbül, "yalnızca bir kırmızı gül! Onu elde etmenin bir yolu yok mu?"
"Bir yol var," diye cevap verdi Ağaç; "ama o kadar korkunç ki sana söylemeye cesaret edemiyorum."
"Söyle bana," dedi Bülbül, "ben korkmuyorum."
"Kırmızı bir gül istiyorsan," dedi Ağaç, "onu ay ışığında müzikten kurmalı ve kendi yüreğinin kanıyla boyamalısın. Göğsünü bir dikene dayayıp bana şarkı söylemelisin. Bütün gece bana şarkı söyleyeceksin; diken yüreğini delecek ve yaşam kanın damarlarıma akıp benim olacak."
"Bir kırmızı gül için ölüm büyük bir bedel," diye bağırdı Bülbül, "ve Hayat herkese çok tatlı. Yeşil ormanda oturup altın arabasındaki Güneş'i ve inci arabasındaki Ay'ı seyretmek ne güzel. Alıç çiçeğinin kokusu tatlı, vadide saklanan çan çiçekleri tatlı, tepede esen funda tatlı. Yine de Aşk Hayat'tan iyidir ve bir kuşun yüreği bir insanın yüreğiyle kıyaslanınca nedir ki?"
Bunun üzerine kahverengi kanatlarını uçmak için açtı ve havaya yükseldi. Bahçenin üstünden bir gölge gibi süzüldü, koruyu bir gölge gibi geçti.
Genç Öğrenci, onu bıraktığı yerde hâlâ çimlerin üstünde yatıyordu ve güzel gözlerindeki yaşlar henüz kurumamıştı.
"Mutlu ol," diye bağırdı Bülbül, "mutlu ol; kırmızı gülünü alacaksın. Onu ay ışığında müzikten kuracağım ve kendi yüreğimin kanıyla boyayacağım. Karşılığında senden istediğim tek şey gerçek bir âşık olman; çünkü Aşk Felsefe'den daha bilgedir, Felsefe bilge olsa da, ve Güç'ten daha güçlüdür, Güç güçlü olsa da. Kanatları alev renginde ve bedeni alev renginde. Dudakları bal gibi tatlı ve nefesi buhur gibi."
Öğrenci çimlerden başını kaldırıp dinledi, ama Bülbül'ün ona ne söylediğini anlayamadı, çünkü yalnızca kitaplarda yazılı olan şeyleri biliyordu.
Ama Meşe ağacı anladı ve üzüldü, çünkü dallarında yuva yapmış küçük Bülbül'ü çok seviyordu.
"Bana son bir şarkı söyle," diye fısıldadı; "sen gidince kendimi çok yalnız hissedeceğim."
Bülbül de Meşe'ye şarkı söyledi; sesi gümüş bir testiden fokurdayan su gibiydi.
Şarkısını bitirince Öğrenci kalktı ve cebinden bir defter ile bir kurşun kalem çıkardı.
"Biçimi var," dedi kendi kendine, korudan yürürken, "bu ondan esirgenemez; ama duygusu var mı? Korkarım yok. Hatta bir çok sanatçı gibi o da tamamen üslup, hiç samimiyet yok. Başkaları için kendini feda etmez. Yalnızca müziği düşünür ve herkes bilir ki sanatlar bencildir. Yine de sesinde bazı güzel notalar olduğunu kabul etmek gerek. Ne yazık ki bunların hiçbir anlamı ya da pratik bir faydası yok." Odasına girdi, küçük döşeğine uzandı ve sevgilisini düşünmeye başladı; bir süre sonra da uyuyakaldı.
Ay gökyüzünde parlayınca Bülbül Gül ağacına uçtu ve göğsünü dikene dayadı. Bütün gece göğsü dikende şarkı söyledi ve soğuk, billur Ay eğilip dinledi. Bütün gece şarkı söyledi, diken göğsüne daha da derine battı ve yaşam kanı ondan akıp gitti.
Önce bir erkek ve bir kızın yüreğinde aşkın doğuşunu söyledi. Ve Gül ağacının en üst dalında harika bir gül açtı; şarkı şarkıyı izledikçe taç yaprak taç yaprağı izliyordu. Önce nehrin üstünde asılı sis gibi solgundu, sabahın ayakları kadar solgun ve şafağın kanatları kadar gümüştü. Gümüş bir aynadaki gül gölgesi gibi, bir su havuzundaki gül gölgesi gibiydi Ağaç'ın en üst dalında açan gül.
Ama Ağaç Bülbül'e dikene daha çok bastırmasını söyledi. "Daha çok bastır, küçük Bülbül," dedi Ağaç, "yoksa gül tamamlanmadan Gün gelecek."
Bunun üzerine Bülbül dikene daha çok bastırdı ve şarkısı gittikçe yükseldi, çünkü bir erkeğin ve bir kızın ruhunda tutkunun doğuşunu söylüyordu.
Ve gülün yapraklarına, damat gelinin dudaklarını öptüğünde yüzüne vuran allık gibi ince bir pembelik geldi. Ama diken henüz yüreğine ulaşmamıştı, bu yüzden gülün yüreği beyaz kaldı, çünkü bir gülün yüreğini ancak bir Bülbül'ün yüreğinin kanı kızıla boyayabilirdi.
Ağaç yine Bülbül'e dikene daha çok bastırmasını söyledi. "Daha çok bastır, küçük Bülbül," dedi Ağaç, "yoksa gül tamamlanmadan Gün gelecek."
Bunun üzerine Bülbül dikene daha çok bastırdı ve diken yüreğine dokundu, korkunç bir acı hançeri gibi geçti içinden. Acı, acıydı; şarkısı gittikçe vahşileşti, çünkü Ölümle olgunlaşan Aşk'ı, mezarda ölmeyen Aşk'ı söylüyordu.
Ve harika gül, doğu göğünün gülü gibi kıpkırmızı oldu. Taç yapraklardan kuşak kıpkırmızıydı, yürek ise yakut gibi kırmızıydı.
Ama Bülbül'ün sesi zayıfladı, küçük kanatları çırpınmaya başladı ve gözlerine bir perde indi. Şarkısı gittikçe zayıfladı ve boğazında bir şeyin onu boğduğunu hissetti.
Sonra son bir müzik patlamasıyla şarkısını söyledi. Beyaz Ay onu duydu ve şafağı unutup gökyüzünde oyalandı. Kırmızı gül onu duydu ve coşkudan baştan başa titreyip yapraklarını soğuk sabah havasına açtı. Yankı onu tepelerdeki mor mağarasına taşıdı ve uyuyan çobanları rüyalarından uyandırdı. Nehir kamışlarının arasında süzüldü; kamışlar mesajını denize taşıdılar.
"Bak, bak!" diye bağırdı Ağaç, "gül şimdi tamam;" ama Bülbül cevap vermedi, çünkü uzun otların arasında, yüreğinde dikenle ölü yatıyordu.
Öğle vakti Öğrenci penceresini açıp dışarı baktı.
"Ne büyük bir şans!" diye bağırdı; "işte bir kırmızı gül! Hayatımda böyle bir gül hiç görmedim. O kadar güzel ki mutlaka uzun bir Latince adı olduğundan eminim;" ve eğilip onu kopardı.
Sonra şapkasını giyip gülü elinde Profesör'ün evine koştu.
Profesör'ün kızı kapının önünde oturmuş, bir makaraya mavi ipek sarıyordu ve küçük köpeği ayaklarının dibinde yatıyordu.
"Bana kırmızı bir gül getirirsem benimle dans edeceğini söylemiştin," diye bağırdı Öğrenci. "İşte dünyanın en kırmızı gülü. Bu gece onu kalbinin yanında taşıyacaksın ve birlikte dans ederken sana seni ne kadar sevdiğimi anlatacak."
Ama kız kaşlarını çattı.
"Korkarım elbisemle uyum sağlamaz," diye cevap verdi; "ayrıca Şambelan'ın yeğeni bana gerçek mücevherler gönderdi ve herkes bilir ki mücevherler çiçeklerden çok daha pahalıdır."
"Vallahi çok nankörsünüz," dedi Öğrenci öfkeyle; ve gülü sokağa fırlattı; gül çukura düştü ve bir araba tekerleği üstünden geçti.
"Nankör!" dedi kız. "Sana bir şey söyleyeyim: Çok kabasın; ve sonuçta sen kimsin? Yalnızca bir Öğrenci. Şambelan'ın yeğeninin ayakkabılarında olan gümüş tokalar bile sende olduğuna inanmıyorum;" ve sandalyesinden kalkıp eve girdi.
"Aşk ne saçma bir şey," dedi Öğrenci yürürken. "Mantığın yarısı kadar bile faydalı değil, çünkü hiçbir şeyi kanıtlamıyor; insana hep olmayacak şeylerden söz ediyor ve doğru olmayan şeylere inandırıyor. Hatta tamamen pratik değil ve bu çağda pratik olmak her şey olduğuna göre, Felsefe'ye dönüp Metafizik okuyacağım."
Odasına döndü, büyük, tozlu bir kitap çıkarıp okumaya başladı.
Üç soru, tek metin.
Cevapları seç, sonra kontrol et. Sorular bu metin için özgün yazıldı.