← Deli Dumrul505 kelime · ~3 dk
Kamu malı · Anonim (Oğuz anlatısı) · Destan

Deli Dumrul

Gücüne güvenip herkese zorbalık eden Deli Dumrul'un Azrail'le karşılaşması ve fedakâr eşiyle sınanışı; Oğuz anlatılarından bir boy.

01Deli Dumrul

Çok eski zamanlarda, Bayındır Han'ın ülkesinde Deli Dumrul adında bir yiğit yaşardı. Gücüne güvenir, kimseden korkmaz, her şeyi kendi bileğinin hakkıyla yapabileceğini sanırdı.

Dumrul, kurumuş bir derenin üstüne bir köprü yaptırmıştı. Derede bir damla su yoktu, ama o yine de köprünün başına geçer, oradan geçenlerden otuz üç akçe alırdı. Parayı vermeyeni de döverdi. Köprüyü bırakıp dereden geçmeye kalkanın hâli ise daha da kötüydü; Dumrul onu da yakalar, kırk akçe isterdi. Halk onun bu aşırı gücünden de, haksız isteklerinden de bıkmıştı ama kimse karşısına çıkamıyordu.

Bir gün Dumrul, evinin önündeki bir yas töreni yüzünden öfkelendi. Komşuları bir delikanlının cenazesini kaldırmış, ağlaşıp duruyorlardı. Dumrul sordu:

— Ne oluyor, bu ağlayış niye?

— Bir yiğit öldü, dediler. Ölümü Allah'ın emriyle Azrail aldı.

Dumrul gülerek kükredi:

— Azrail de kimmiş? Bırakın karşıma çıksın! Ben onunla güreşirim, canımı alamaz, onunki kendisine kalır. Karşıma çıkarsa onu yakalayıp hapsederim!

Bu sözler yukarıya duyuldu. Allah, Dumrul'un kibrini görmüş, yalnızca ona ibret olsun diye Azrail'e emretti:

— Git, Deli Dumrul'un canını al.

Azrail, uzun bir yolculuktan sonra Dumrul'un karşısına çıktı. O sırada Dumrul, kırk yiğidiyle sofra kurmuş, yemek yiyordu. Azrail'in korkunç yüzünü görünce yüreği ağzına geldi. Titreyen sesiyle sordu:

— Sen kimsin? Neden böyle bakıyorsun?

— Ben Azrail'im. Allah'ın emriyle senin canını almaya geldim.

Dumrul korkuyla bağırdı:

— Beni bırak! Başka birine git, yaşlı bir adam al, ihtiyar bir kadın al; ben henüz gencim, yapacak çok işim var!

Azrail, Dumrul'un yalvarışlarına kulak asmadı ve ona ölümün kimseye bağışlanmadığını söyledi. Dumrul çaresiz kaldı. O koca yiğit, o gür sesli kahraman, bir çocuk gibi ağlayarak yalvardı:

— Ey Allah'ım, günahımı bağışla. Bana bir fırsat ver, ben bunca zaman gücüme güvenip sana karşı geldim. Beni affet!

Allah, Dumrul'un pişmanlığını gördü. Azrail'e dedi ki:

— Dumrul'a söyle: Canının karşılığında bir can bulursa onu bağışlarım.

Azrail bu haberi Dumrul'a iletti. Dumrul hemen babasının yanına koştu.

— Baba, sen çok yaşadın, ömrünün sonuna geldin. Allah canım karşılığında bir can istiyor; senin canını versen, ben yaşarım.

Babası acı acı güldü:

— Evladım, yaşlıyım ama canım bana tatlıdır. Canımı vermeye gönlüm razı olmuyor.

Dumrul, bu kez annesinin yanına gitti. Annesi de aynı cevabı verdi:

— Oğlum, yaşlıyım ama canımı vermek istemiyorum.

Dumrul, bunun üzerine kendi başına kalmış gibi hissetti. Gözyaşlarını silip karısının yanına gitti. Karısı onu dinledi ve hiç düşünmeden dedi ki:

— Eşim, canımı senin yoluna veririm. Sen yaşa, ben senin yerine ölürüm.

Dumrul şaşkınlıktan donup kaldı. Anne babası yaşlı ve çaresiz olduğu hâlde canlarını vermemiş, genç karısı ise bir an bile duraksamadan kendi canını sunmuştu. Dumrul ağlayarak yeniden dua etti:

— Ey Allah'ım, ben sana karşı geldim, ama senden bir şey daha dilerim. Bu güzel insan benim yüzümden ölmesin. Beni de, onu da bağışla!

Allah, bu içten duayı kabul etti. Azrail'e buyurdu:

— Dumrul'un canına dokunma. Karısının canına da dokunma. İkisine de yüz yirmi yıl ömür verdim.

Dumrul secdeye kapandı. O günden sonra köprüde yolcu soymayı bıraktı, kimseyi dövmedi, gücüne güvenip böbürlenmedi. Kendisine verilen ömrü dürüstlük ve alçakgönüllülükle geçirdi.

Derler ki Deli Dumrul, anne babasının bile vermediği canı veren o eşini hiç unutmadı; ona ömrü boyunca saygıyla ve sevgiyle baktı.

— Metin sonu —505 kelime · Tam metin
Anlama kontrolü

Üç soru, tek metin.

Cevapları seç, sonra kontrol et. Sorular bu metin için özgün yazıldı.

1. Deli Dumrul'un köprüsünün özelliği nedir?
2. Dumrul'un anne ve babası neden canlarını vermiyor?
3. Hikâyenin sonunda Allah ne yapıyor?
4. Dumrul bu olaydan sonra nasıl değişiyor?

Kitaplık · Metin kamu malıdır; kaynak ve lisans bilgisi okuyucunun altında yer alır.