← Mutlu Prens2251 kelime · ~11 dk
Kamu malı · Oscar Wilde · Masal

Mutlu Prens

Şehrin yoksullarına yardım etmek için mücevherlerini ve altınlarını veren bir heykelin ve ona bağlanan küçük bir kırlangıcın dokunaklı hikâyesi.

01Mutlu Prens

Şehrin çok yukarısında, yüksek bir sütunun üstünde Mutlu Prens'in heykeli dururdu. Baştan aşağı ince altın yapraklarla kaplanmıştı; gözleri yerine iki parlak safir vardı ve kılıcının kabzasında iri bir kırmızı yakut parlıyordu.

Gerçekten çok beğeniliyordu. "Rüzgâr gülü kadar güzel," dedi sanat zevki olduğu konusunda ün kazanmak isteyen Belediye Meclisi üyelerinden biri; "yalnız o kadar yararlı değil," diye ekledi, insanlar onun gerçekçi olmadığını sanmasın diye; oysa gerçekten öyle değildi.

"Neden Mutlu Prens gibi olamıyorsun?" diye sordu akıllı bir anne, ay'ı isteyip ağlayan küçük oğluna. "Mutlu Prens hiçbir şey için ağlamayı aklına bile getirmez."

"Dünyada tamamen mutlu birinin olmasına sevindim," diye mırıldandı hayal kırıklığına uğramış bir adam, harika heykele bakarken.

"Tıpkı bir melek gibi görünüyor," dedi Hayır Kurumu çocukları, parlak kırmızı pelerinleri ve temiz beyaz önlükleriyle katedralden çıkarlarken.

"Nereden biliyorsunuz?" dedi Matematik Öğretmeni, "hiç görmediniz ki."

"Ah! Ama gördük, rüyalarımızda," diye cevap verdi çocuklar; Matematik Öğretmeni kaşlarını çatıp çok sert göründü, çünkü çocukların rüya görmesini onaylamıyordu.

Bir gece şehrin üstünden küçük bir Kırlangıç uçtu. Arkadaşları altı hafta önce Mısır'a gitmişti, ama o geride kalmıştı; çünkü en güzel Kamış'a âşıktı. Onunla ilkbaharın başında, büyük sarı bir güveyi kovalarken nehir boyunca uçarken tanışmış ve ince beli yüzünden öyle etkilenmişti ki durup onunla konuşmuştu.

"Seni sevsem mi?" dedi Kırlangıç, hemen asıl konuya gelmeyi seven biriydi; Kamış ona derin bir selam verdi. Bunun üzerine etrafında dönüp dönüp uçtu, kanatlarıyla suya dokunup gümüş dalgacıklar yaptı. Bu onun kur yapmasıydı ve bütün yaz boyunca sürdü.

"Bu gülünç bir bağlılık," diye cıvıldadılar öteki Kırlangıçlar; "hiç parası yok, akrabası ise fazla çok;" ve gerçekten nehir Kamışlarla doluydu. Sonra sonbahar gelince hepsi uçup gitti.

Onlar gidince kendini yalnız hissetti ve sevgilisinden usanmaya başladı. "Hiç sohbeti yok," dedi, "ve korkarım hoppa bir kız, çünkü hep rüzgârla flört ediyor." Ve kesinlikle rüzgâr esince Kamış en zarif reveransları yapıyordu. "Evcimen olduğunu kabul ediyorum," diye devam etti, "ama ben seyahati severim ve eşim de bu yüzden seyahati sevmeli."

"Benimle gelir misin?" dedi en sonunda ona; ama Kamış başını salladı, evine çok bağlıydı.

"Benimle oynadın," diye bağırdı, "ben Piramitler'e gidiyorum. Hoşça kal!" ve uçup gitti.

Bütün gün uçtu ve gece olunca şehre vardı. "Nerede konaklayayım?" dedi; "umarım şehir hazırlık yapmıştır."

Sonra yüksek sütunun üstündeki heykeli gördü. "Orada konaklayacağım," diye bağırdı; "bol temiz hava olan güzel bir konum." Böylece tam Mutlu Prens'in ayaklarının arasına kondu.

"Altın bir yatak odam var," dedi kendi kendine usulca etrafına bakarak ve uyumaya hazırlandı; ama başını kanadının altına tam sokarken üstüne büyük bir su damlası düştü. "Ne tuhaf!" diye bağırdı, "gökte tek bir bulut yok, yıldızlar tertemiz ve parlak, yine de yağmur yağıyor. Kuzey Avrupa'nın iklimi gerçekten korkunç. Kamış yağmuru severdi, ama bu yalnızca bencilliğiydi."

Sonra bir damla daha düştü.

"Yağmuru önleyemeyen bir heykelin ne yararı var?" dedi; "iyi bir baca ağzı aramalıyım," ve uçup gitmeye karar verdi.

Ama kanatlarını açmadan üçüncü bir damla düştü, başını kaldırıp baktı ve gördü... Ah! Ne gördü?

Mutlu Prens'in gözleri yaşla doluydu ve altın yanaklarından gözyaşları akıyordu. Yüzü ay ışığında o kadar güzeldi ki küçük Kırlangıç'ı acıma duygusu kapladı.

"Sen kimsin?" dedi.

"Ben Mutlu Prens'im."

"O hâlde neden ağlıyorsun?" diye sordu Kırlangıç; "beni iliklerime kadar ıslattın."

"Ben yaşarken ve bir insan yüreğim varken," diye cevap verdi heykel, "gözyaşının ne olduğunu bilmezdim; çünkü kederin girmesine izin verilmeyen Sans-Souci Sarayı'nda yaşıyordum. Gündüzleri arkadaşlarımla bahçede oynar, akşamları Büyük Salon'da dansa önderlik ederdim. Bahçenin etrafında çok yüksek bir duvar vardı, ama ötesinde ne olduğunu sormaya hiç ihtiyaç duymadım; çevremdeki her şey o kadar güzeldi ki. Saray erkânım bana Mutlu Prens derdi ve eğer zevk mutluluksa gerçekten mutluydum. Böyle yaşadım ve böyle öldüm. Şimdi ölünce beni buraya o kadar yükseğe diktiler ki şehrimin bütün çirkinliğini ve sefaletini görebiliyorum; yüreğim kurşundan olsa da ağlamaktan kendimi alamıyorum."

"Ne, tamamen som altın değil mi?" dedi Kırlangıç kendi kendine. Kişisel bir şeyi yüksek sesle söylemeyecek kadar kibardı.

"Çok uzakta," diye devam etti heykel alçak, müzikli bir sesle, "çok uzakta küçük bir sokakta yoksul bir ev var. Pencerelerden biri açık ve oradan masada oturan bir kadını görebiliyorum. Yüzü zayıf ve yorgun; iğneyle delik deşik olmuş, kaba, kırmızı elleri var; çünkü bir terzi. Kraliçe'nin nedimelerinden en güzelinin bir sonraki saray balosunda giymesi için bir saten elbiseye çarkıfelek çiçekleri işliyor. Odanın köşesindeki yatakta küçük oğlu hasta yatıyor. Ateşi var ve portakal istiyor. Annesinin ona verecek nehir suyundan başka bir şeyi yok; bu yüzden ağlıyor. Kırlangıç, Kırlangıç, küçük Kırlangıç, kılıcımın kabzasındaki yakutu ona götürmez misin? Ayaklarım bu kaideye kenetli ve kımıldayamıyorum."

"Mısır'da beni bekliyorlar," dedi Kırlangıç. "Arkadaşlarım Nil'in aşağısında ve yukarısında uçup büyük nilüfer çiçekleriyle konuşuyor. Yakında büyük Kral'ın mezarında uyuyacaklar. Kral kendisi orada, boyalı tabutunda. Sarı keten bezlere sarılı ve baharatlarla mumyalanmış. Boynunda soluk yeşil yeşimden bir zincir var ve elleri kurumuş yapraklar gibi."

"Kırlangıç, Kırlangıç, küçük Kırlangıç," dedi Prens, "bir gece benimle kalıp elçim olmaz mısın? Çocuk çok susamış ve anne çok kederli."

"Çocukları sevmediğimi sanıyorum," diye cevap verdi Kırlangıç. "Geçen yaz nehirde kalırken değirmencinin iki kaba oğlu vardı, bana hep taş atıyorlardı. Tabii hiç vurmadılar; biz kırlangıçlar bunun için fazla iyi uçarız; üstelik çevikliğiyle ünlü bir aileden geliyorum; ama yine de bu bir saygısızlıktı."

Ama Mutlu Prens o kadar üzgün görünüyordu ki küçük Kırlangıç'ın içi sızladı. "Burada hava çok soğuk," dedi; "ama bir gece seninle kalıp elçin olacağım."

"Teşekkür ederim, küçük Kırlangıç," dedi Prens.

Böylece Kırlangıç Prens'in kılıcından büyük yakutu koparıp gagasında şehrin çatılarının üstünden uçup gitti.

Beyaz mermer meleklerin oyulduğu katedral kulesinin yanından geçti. Sarayın yanından geçti ve dans sesini duydu. Balkona güzel bir kız sevgilisiyle çıktı. "Yıldızlar ne kadar harika," dedi ona, "ve aşkın gücü ne kadar harika!" "Umarım elbisem Devlet balosuna yetişir," diye cevap verdi kız; "üzerine çarkıfelek çiçeklerinin işlenmesini ısmarladım; ama terziler çok tembel."

Nehrin üstünden geçti ve gemilerin direklerine asılı fenerleri gördü. Sonra yoksul eve vardı ve içeri baktı. Çocuk ateşten yatağında kıvranıyordu, anne ise çok yorgun olduğu için uyuyakalmıştı. İçeri sıçradı ve büyük yakutu kadının yüksüğünün yanına, masanın üstüne bıraktı. Sonra yatağın etrafında usulca uçarak kanatlarıyla çocuğun alnını yelledi. "Ne kadar serinledim," dedi çocuk, "iyileşiyor olmalıyım;" ve tatlı bir uykuya daldı.

Sonra Kırlangıç Mutlu Prens'e dönüp yaptığını anlattı. "Garip," dedi, "ama hava bu kadar soğuk olmasına rağmen şimdi içim sıcak."

"Çünkü iyi bir iş yaptın," dedi Prens. Küçük Kırlangıç düşünmeye başladı, sonra uykuya daldı. Düşünmek onu hep uyutuyordu.

Gün doğunca nehre uçup yıkandı. "Ne olağanüstü bir olay," dedi Kuşbilim Profesörü köprünün üstünden geçerken. "Kışın bir kırlangıç!" Ve bu konuda yerel gazeteye uzun bir mektup yazdı. Herkes onu alıntıladı; öyle çok sözcükle doluydu ki hiçbirini anlamıyorlardı.

"Bu gece Mısır'a gidiyorum," dedi Kırlangıç ve bu ihtimal karşısında çok neşeliydi. Bütün anıtları gezdi ve kilise kulesinin tepesinde uzun süre oturdu. Gittiği her yerde Serçeler cıvıldayıp birbirlerine "Ne seçkin bir yabancı!" diyorlardı; bu yüzden çok eğlendi.

Ay doğunca Mutlu Prens'in yanına döndü. "Mısır için bir göreviniz var mı?" diye bağırdı; "ben tam yola çıkıyorum."

"Kırlangıç, Kırlangıç, küçük Kırlangıç," dedi Prens, "bir gece daha benimle kalmaz mısın?"

"Mısır'da beni bekliyorlar," diye cevap verdi Kırlangıç. "Yarın arkadaşlarım İkinci Çağlayan'a uçacak. Nehir atı orada saz kamışlarının arasında yatar ve büyük granit bir tahtta Tanrı Memnon oturur. Bütün gece yıldızları izler ve sabah yıldızı parlayınca bir sevinç çığlığı atıp susar. Öğle vakti sarı aslanlar suyun kıyısına içmeye iner. Gözleri yeşil beril gibi ve kükremeleri çağlayanın gürültüsünden yüksek."

"Kırlangıç, Kırlangıç, küçük Kırlangıç," dedi Prens, "şehrin karşı yanında bir çatı katında genç bir adam görüyorum. Kâğıtlarla kaplı bir masaya eğilmiş; yanındaki bir bardakta bir demet solmuş menekşe var. Saçları kahverengi ve kıvırcık, dudakları nar gibi kırmızı ve iri, düşünceli gözleri var. Tiyatro Müdürü için bir oyunu bitirmeye çalışıyor, ama daha fazla yazamayacak kadar üşüyor. Ocakta ateş yok ve açlıktan bayılacak gibi."

"Bir gece daha seninle bekleyeceğim," dedi Kırlangıç; gerçekten iyi bir kalbi vardı. "Ona bir yakut daha götüreyim mi?"

"Ne yazık ki artık yakutum yok," dedi Prens; "bende kalan yalnızca gözlerim. Bin yıl önce Hindistan'dan getirilmiş nadir safirlerden yapılmış. Bir tanesini sök ve ona götür. O, bunu kuyumcuya satacak, yiyecek ve odun alacak ve oyununu bitirecek."

"Sevgili Prens," dedi Kırlangıç, "bunu yapamam;" ve ağlamaya başladı.

"Kırlangıç, Kırlangıç, küçük Kırlangıç," dedi Prens, "sana emrettiğimi yap."

Bunun üzerine Kırlangıç Prens'in bir gözünü söktü ve öğrencinin çatı katına uçtu. İçeri girmek kolaydı, çünkü çatıda bir delik vardı. Oradan fırlayıp odaya girdi. Genç adam başını ellerinin arasına gömmüştü; bu yüzden kuşun kanat çırpışını duymadı ve başını kaldırdığında solmuş menekşelerin üstünde güzel safiri buldu.

"Takdir edilmeye başlıyorum," diye bağırdı; "bu büyük bir hayranımdan. Şimdi oyunumu bitirebilirim," ve çok mutlu göründü.

Ertesi gün Kırlangıç limana uçtu. Büyük bir geminin direğine konup tayfaların ambardan büyük sandıkları iplerle çekişini izledi. "Hep birlikte!" diye bağırıyorlardı her sandık çıkınca. "Mısır'a gidiyorum!" diye bağırdı Kırlangıç, ama kimse aldırmadı; ay doğunca Mutlu Prens'in yanına döndü.

"Sana veda etmeye geldim," diye bağırdı.

"Kırlangıç, Kırlangıç, küçük Kırlangıç," dedi Prens, "bir gece daha benimle kalmaz mısın?"

"Kış geldi," diye cevap verdi Kırlangıç, "ve soğuk kar çok yakında burada olacak. Mısır'da güneş yeşil hurma ağaçlarının üstünde ılık ve timsahlar çamurda yatıp tembel tembel etrafa bakıyor. Arkadaşlarım Baalbek Tapınağı'nda bir yuva yapıyor ve pembe ve beyaz güvercinler onları izleyip birbirlerine guruldaşıyor. Sevgili Prens, seni bırakmalıyım ama seni hiç unutmayacağım ve gelecek bahar verdiğin mücevherlerin yerine sana iki güzel mücevher getireceğim. Yakut kırmızı bir gülden çok daha kırmızı olacak, safir büyük deniz kadar mavi."

"Aşağıdaki meydanda," dedi Mutlu Prens, "küçük bir kibritçi kız duruyor. Kibritlerini oluğa düşürmüş ve hepsi bozulmuş. Eve biraz para götürmezse babası onu dövecek ve ağlıyor. Ayağında ne ayakkabı var ne çorap, küçük başı da açık. Öbür gözümü sök ve ona ver; böylece babası onu dövmez."

"Bir gece daha seninle kalacağım," dedi Kırlangıç, "ama gözünü söküp çıkaramam. O zaman tamamen kör olursun."

"Kırlangıç, Kırlangıç, küçük Kırlangıç," dedi Prens, "sana emrettiğimi yap."

Bunun üzerine Prens'in öbür gözünü söküp onunla aşağı fırladı. Kibritçi kızın yanından geçip mücevheri avucuna bıraktı. "Ne güzel bir cam parçası!" diye bağırdı küçük kız ve gülerek eve koştu.

Sonra Kırlangıç Prens'e geri döndü. "Şimdi körsün," dedi, "bu yüzden seninle hep kalacağım."

"Hayır, küçük Kırlangıç," dedi zavallı Prens, "Mısır'a gitmelisin."

"Seninle hep kalacağım," dedi Kırlangıç ve Prens'in ayaklarının dibinde uyudu.

Ertesi gün boyunca Prens'in omzunda oturup garip diyarlarda gördüklerini anlattı. Nil kıyısında uzun sıralar hâlinde duran ve gagalarıyla altın balıklar yakalayan kırmızı aklıbaşlara; çölde yaşayan, dünya kadar yaşlı ve her şeyi bilen Sfenks'e; develerinin yanında yavaş yavaş yürüyen ve ellerinde kehribar boncuklar taşıyan tüccarlara; abanoz kadar siyah olan ve büyük bir kristale tapan Ay Dağları Kralı'na; bir hurma ağacında uyuyan ve ona bal kekleriyle yem veren yirmi rahibi olan büyük yeşil yılana; ve büyük bir gölde büyük yassı yapraklar üzerinde yelken açıp hep kelebeklerle savaşan cücelere dair konuştu.

"Sevgili küçük Kırlangıç," dedi Prens, "bana harika şeylerden söz ediyorsun, ama her şeyden daha harikası erkeklerin ve kadınların çektiği acıdır. Sefalet kadar büyük bir Gizem yoktur. Şehrimin üstünde uç, küçük Kırlangıç ve orada ne gördüğünü bana anlat."

Böylece Kırlangıç büyük şehrin üstünde uçtu ve zenginlerin güzel evlerinde eğlendiğini, dilencilerin ise kapılarda oturduğunu gördü. Karanlık sokaklara uçtu ve aç çocukların solgun yüzlerinin kara sokaklara gevşekçe baktığını gördü. Bir köprünün kemeri altında iki küçük oğlan ısınmaya çalışmak için birbirlerinin kollarında yatıyordu. "Ne kadar açız!" diyorlardı. "Burada yatamazsınız," diye bağırdı Bekçi ve yağmurun içine dolaşıp gittiler.

Sonra geri uçup Prens'e gördüklerini anlattı.

"Ben ince altınla kaplıyım," dedi Prens, "sen onu yaprak yaprak sökmeli ve yoksullarıma vermelisin; yaşayanlar hep altının kendilerini mutlu edebileceğini sanır."

Kırlangıç ince altından yaprak yaprak kopardı; öyle ki Mutlu Prens tamamen donuk ve gri göründü. İnce altından yaprak yaprak yoksullara götürdü; çocukların yüzleri güllendi ve sokakta gülüp oyun oynadılar. "Artık ekmeğimiz var!" diye bağırdılar.

Sonra kar geldi ve kardan sonra don geldi. Sokaklar o kadar parlak ve ışıltılıydı ki gümüşten yapılmış gibi görünüyordu; evlerin saçaklarından billur hançerler gibi uzun buz saçakları sarkıyor, herkes kürklere bürünmüş dolaşıyor ve küçük oğlanlar kırmızı takkeler giyip buz üstünde kayıyordu.

Zavallı küçük Kırlangıç gittikçe daha çok üşüdü, ama Prens'i bırakmadı; onu çok seviyordu. Fırıncı bakmazken fırının kapısı önünden kırıntılar topladı ve kanatlarını çırparak ısınmaya çalıştı.

Ama sonunda öleceğini anladı. Son bir kez Prens'in omzuna uçacak gücü bulabildi. "Hoşça kal, sevgili Prens!" diye mırıldandı, "elini öpmeme izin verir misin?"

"Sonunda Mısır'a gitmene sevindim, küçük Kırlangıç," dedi Prens, "burada çok kaldın; ama beni dudaklarımdan öpmelisin, çünkü seni seviyorum."

"Mısır'a gitmiyorum," dedi Kırlangıç. "Ölüm Evi'ne gidiyorum. Ölüm, Uyku'nun kardeşidir, değil mi?"

Ve Mutlu Prens'i dudaklarından öptü ve ayaklarının dibine ölü düştü.

O anda heykelin içinde sanki bir şey kırılmış gibi garip bir çatırtı duyuldu. Gerçek şu ki kurşun yürek tam ortadan çatlamıştı. Gerçekten korkunç sert bir dondu.

Ertesi sabah erkenden Belediye Başkanı, Meclis üyeleriyle birlikte aşağıdaki meydanda yürüyordu. Sütunun yanından geçerken heykele baktı: "Aman Allahım! Mutlu Prens ne kadar püsküllü görünüyor!" dedi.

"Gerçekten ne kadar püsküllü!" diye bağırdı hep Belediye Başkanı'yla aynı fikirde olan Meclis üyeleri ve bakmak için yukarı çıktılar.

"Kılıcındaki yakut düşmüş, gözleri gitmiş ve artık altın değil," dedi Belediye Başkanı; "aslında bir dilenciden pek iyi sayılmaz!"

"Bir dilenciden pek iyi sayılmaz," dedi Meclis üyeleri.

"Hatta ayaklarının dibinde bir de ölü kuş var!" diye devam etti Belediye Başkanı. "Kuşların burada ölmesine izin verilmeyeceğine dair bir bildiri yayınlamalıyız." Belediye Katibi bu öneriyi not aldı.

Böylece Mutlu Prens'in heykelini indirdiler. "Artık güzel olmadığı için artık yararlı da değil," dedi Üniversite Sanat Profesörü.

Sonra heykeli bir fırında eritip Belediye Başkanı, madenle ne yapılacağına karar vermek için Meclis'i topladı. "Elbette başka bir heykelimiz olmalı," dedi, "ve bu benim heykelim olacak."

"Benim," dedi Meclis üyelerinin her biri ve tartıştılar. Onlardan en son haber aldığımda hâlâ tartışıyorlardı.

"Ne tuhaf!" dedi dökümhanedeki işçi ustabaşı. "Bu kırık kurşun yürek fırında erimiyor. Atmalıyız." Böylece onu, ölü Kırlangıç'ın da yattığı bir çöp yığınına attılar.

"Bana şehirdeki en değerli iki şeyi getir," dedi Tanrı Meleklerinden birine; Melek ona kurşun yürek ile ölü kuşu getirdi.

"Doğru seçtin," dedi Tanrı, "çünkü Cennet bahçemde bu küçük kuş sonsuza kadar şarkı söyleyecek ve altın şehrimde Mutlu Prens beni övecek."

— Metin sonu —2251 kelime · Tam metin
Anlama kontrolü

Üç soru, tek metin.

Cevapları seç, sonra kontrol et. Sorular bu metin için özgün yazıldı.

1. Kırlangıç, Prens kör olunca ne karar veriyor?
2. Kırlangıç sonunda ne oluyor?
3. Belediye Başkanı ve meclis üyeleri heykel hakkında ne yapıyor?
4. Hikâyenin sonunda Tanrı neden kurşun yürek ile ölü kuşu "en değerli iki şey" olarak seçiyor?

Kitaplık · Metin kamu malıdır; kaynak ve lisans bilgisi okuyucunun altında yer alır.