Üç Münzevî
Bir adada yaşayan üç yaşlı münzevîye dua öğretmeye giden bir piskoposun, geceleyin suyun üstünde koşarak gelen münzevîlerle karşılaşması.
01Üç Münzevî
Rivayete göre Volga bölgesinde anlatılan eski bir efsanedir.
Bir Piskopos, Arkhangelsk'ten Solovetsk Manastırı'na doğru yelken açmıştı; aynı gemide oradaki kutsal yerleri ziyarete giden birçok hacı da vardı. Yolculuk sakin geçiyordu. Rüzgâr elverişliydi, hava güzeldi. Hacılar güvertede uzanmış yiyor ya da gruplar hâlinde oturup sohbet ediyorlardı. Piskopos da güverteye çıktı ve bir aşağı bir yukarı dolaşırken, geminin pruvası yakınında duran bir grup adamın, denizi göstererek bir şeyler anlatan bir balıkçıyı dinlediğini fark etti. Piskopos durup adamın işaret ettiği yöne baktı. Ancak güneşte parıldayan denizden başka bir şey göremedi. Dinlemek için yaklaştı, ama adam onu görünce şapkasını çıkardı ve sustu. Diğer insanlar da şapkalarını çıkarıp eğildiler.
"Dostlarım, sizi rahatsız etmeyeyim," dedi Piskopos. "Bu iyi adamın ne anlattığını dinlemeye geldim."
"Balıkçı bize münzevîlerden söz ediyordu," diye cevap verdi içlerinden diğerlerinden biraz daha cesur bir tüccar.
"Hangi münzevîler?" diye sordu Piskopos, geminin kenarına gidip bir sandığın üstüne otururken. "Bana anlatın. Dinlemek isterim. Neyi gösteriyordunuz?"
"Şuradaki, zor görünen küçük adayı," diye cevap verdi adam, önde ve biraz sağda bir noktayı göstererek. "Münzevîlerin ruhlarının kurtuluşu için yaşadığı ada orası."
"Ada nerede?" diye sordu Piskopos. "Hiçbir şey görmüyorum."
"Şurada, uzakta; lütfen elimin doğrultusunda bakın. O küçük bulutu görüyor musunuz? Onun altında ve biraz solunda hafif bir çizgi var. İşte ada o."
Piskopos dikkatle baktı, ama alışık olmayan gözleri güneşte parıldayan sudan başka bir şey seçemedi.
"Göremiyorum," dedi. "Ama orada yaşayan münzevîler kimler?"
"Kutsal adamlar," diye cevap verdi balıkçı. "Onlardan çok söz edildiğini işitmiştim, ama kendim ancak evvelki yıl onları görme fırsatı buldum."
Ve balıkçı, bir keresinde balık avlarken gece o adada mahsur kaldığını ve nerede olduğunu bilmediğini anlattı. Sabah adada dolaşırken toprak bir kulübeye rastladı ve yanında duran yaşlı bir adamla karşılaştı. Az sonra iki kişi daha çıktı; onu doyurup eşyalarını kuruttuktan sonra teknesini onarmasına yardım ettiler.
"Peki neye benziyorlar?" diye sordu Piskopos.
"Biri ufak tefek ve sırtı kambur. Papaz cüppesi giyiyor ve çok yaşlı; yüzden fazla olmalı bence. O kadar yaşlı ki sakalının beyazı yeşilimsi bir ton almaya başlamış; ama hep gülümsüyor ve yüzü gökten inen bir melek kadar parlak. İkincisi daha uzun, o da çok yaşlı. Üzerinde yırtık pırtık bir köylü paltosu var. Sakalı geniş, sarımsı gridir. Güçlü bir adam. Ben yardım edemeden teknemi bir kova gibi ters çevirdi. O da nazik ve neşeli. Üçüncüsü uzun boylu; sakalı kar gibi beyaz ve dizlerine kadar uzanıyor. Sert; kaşları çatık; üzerinde belinin etrafına bağlı bir hasırdan başka bir şey yok."
"Seninle konuştular mı?" diye sordu Piskopos.
"Çoğu şeyi sessizce yaptılar, kendi aralarında bile pek az konuştular. Biri bakar, diğerleri anlardı. En uzun boyluya orada uzun zamandır mı yaşadıklarını sordum. Kaşlarını çatıp öfkeli gibi bir şeyler mırıldandı; ama en yaşlı olan onun elini tutup gülümsedi ve uzun boylu sessizleşti. En yaşlı yalnızca şöyle dedi: 'Bize merhamet et.' ve gülümsedi."
Balıkçı anlatırken gemi adaya iyice yaklaşmıştı.
"İşte şimdi açıkça görebilirsiniz, Ekselansları, lütfen bakarsanız," dedi tüccar eliyle göstererek.
Piskopos baktı ve şimdi gerçekten koyu bir çizgi gördü: ada. Bir süre baktıktan sonra geminin pruvasından ayrılıp kıç tarafa gitti ve dümenciye sordu:
"O hangi ada?"
"O mu," diye cevap verdi adam, "adı yok. Bu denizde onun gibi çok var."
"Orada ruhlarının kurtuluşu için yaşayan münzevîler olduğu doğru mu?"
"Öyle söyleniyor, Ekselansları, ama doğru mu bilmem. Balıkçılar onları gördüklerini söylüyor; ama tabii palavra da atıyor olabilirler."
"Adaya çıkıp bu adamları görmek istiyorum," dedi Piskopos. "Bunu nasıl yapabilirim?"
"Gemi adaya yaklaşamaz," diye cevap verdi dümenci, "ama bir tekneyle kürek çekilerek götürülebilirsiniz. Kaptanla konuşsanız iyi olur."
Kaptan çağrıldı ve geldi.
"Bu münzevîleri görmek istiyorum," dedi Piskopos. "Beni kıyıya kürekle çıkarmanız mümkün mü?"
Kaptan onu vazgeçirmeye çalıştı.
"Elbette mümkün," dedi, "ama çok vakit kaybederiz. Eğer Ekselanslarına bunu söylemeye cüret edebilirsem, o yaşlılar zahmetinize değmez. Ahmak yaşlı adamlar olduklarını, hiçbir şey anlamadıklarını ve denizdeki balıklar gibi tek söz söylemediklerini duydum."
"Onları görmek istiyorum," dedi Piskopos, "ve zahmetinizin ve kaybedeceğiniz zamanın karşılığını öderim. Lütfen bana bir tekne verin."
Çare yoktu; emir verildi. Tayfalar yelkenleri düzenledi, dümenci dümeni çevirdi ve geminin rotası adaya çevrildi. Piskopos için pruvaya bir sandalye konuldu ve o orada oturup ileriye baktı. Bütün yolcular pruvada toplanıp adaya baktı. En keskin gözlüler az sonra adadaki kayaları, sonra bir çamur kulübeyi seçti. Sonunda biri münzevîlerin kendilerini gördü. Kaptan bir dürbün getirdi ve içinden baktıktan sonra Piskopos'a uzattı.
"Doğru, işte. Kıyıda üç adam duruyor. Şu büyük kayanın biraz sağında."
Piskopos dürbünü aldı, ayarladı ve üç adamı gördü: bir uzun boylu, biraz kısa, bir de çok ufak ve kambur; kıyıda el ele tutuşmuş duruyorlardı.
Kaptan Piskopos'a döndü.
"Gemi bundan daha fazla yaklaşamaz, Ekselansları. Karaya çıkmak istiyorsanız tekneyle gitmeniz gerekir; biz de burada demirleyelim."
Zincir çabucak salındı, çapa atıldı ve yelkenler toplandı. Bir sarsıntı oldu, gemi titredi. Sonra bir tekne indirilip kürekçiler atladı; Piskopos merdivenden inip yerini aldı. Kürekçiler kürek çekti ve tekne hızla adaya doğru ilerledi. Bir taş atımı mesafeye gelince üç yaşlı adamı gördüler: Belinin etrafına yalnızca bir hasır bağlamış uzun boylu biri, yırtık köylü paltosu giymiş daha kısa biri ve yaşlılıktan iki büklüm, eski bir cüppe giymiş çok yaşlı biri; üçü de el ele duruyordu.
Kürekçiler kıyıya yanaştı ve Piskopos inerken kancayla tutunarak bekledi.
Yaşlılar ona eğildi, o da onları kutsadı; onlar daha da aşağı eğildiler. Sonra Piskopos onlara konuşmaya başladı.
"Duydum ki," dedi, "siz, Tanrı'ya yakın adamlar, burada kendi ruhlarınızı kurtarıyor ve insan kardeşleriniz için Rabbimiz Mesih'e dua ediyorsunuz. Ben, Mesih'in değersiz bir kulu, Tanrı'nın rahmetiyle sürüsünü korumak ve öğretmek üzere çağrıldım. Sizi, Tanrı'nın kulları, görmek ve elimden geldiğince size de öğretmek istedim."
Yaşlılar gülümseyerek birbirlerine baktılar ama susmaya devam ettiler.
"Söyleyin bana," dedi Piskopos, "ruhlarınızı kurtarmak için ne yapıyorsunuz ve bu adada Tanrı'ya nasıl hizmet ediyorsunuz?"
İkinci münzevî iç çekip en yaşlıya, çok eski olana baktı. O gülümsedi ve dedi ki:
"Tanrı'ya nasıl hizmet edeceğimizi bilmiyoruz. Biz yalnızca kendimize hizmet ediyor ve kendimizi geçindiriyoruz, Tanrı'nın kulu."
"Ama Tanrı'ya nasıl dua ediyorsunuz?" diye sordu Piskopos.
"Şöyle dua ediyoruz," diye cevap verdi münzevî. "Üçsünüz, üçüz; bize merhamet edin."
Yaşlı bunu söyleyince üçü de gözlerini göğe kaldırıp tekrar etti:
"Üçsünüz, üçüz; bize merhamet edin!"
Piskopos gülümsedi.
"Belli ki Kutsal Üçleme hakkında bir şeyler duymuşsunuz," dedi. "Ama doğru dua etmiyorsunuz. Kalbimi kazandınız, Tanrı'ya yakın adamlar. Rabbi memnun etmek istediğinizi görüyorum, ama O'na nasıl hizmet edeceğinizi bilmiyorsunuz. Böyle dua edilmez; ama beni dinleyin, size öğreteceğim. Size kendi icat ettiğim bir yolu değil, Tanrı'nın Kutsal Kitaplar'da bütün insanlara kendisine dua etmeleri için emrettiği yolu öğreteceğim."
Ve Piskopos, Tanrı'nın kendisini insanlara nasıl gösterdiğini anlatmaya başladı; Baba Tanrı'dan, Oğul Tanrı'dan ve Kutsal Ruh'tan söz etti.
"Oğul Tanrı insanları kurtarmak için yeryüzüne indi," dedi, "ve hepimize böyle dua etmeyi öğretti. Dinleyin ve benden sonra tekrar edin: 'Babamız.'"
İlk yaşlı onun ardından "Babamız" dedi, ikincisi "Babamız" dedi, üçüncüsü de "Babamız" dedi.
"Göklerde olan," diye devam etti Piskopos.
İlk münzevî "Göklerde olan" diye tekrar etti ama ikincisi sözcükleri karıştırdı, uzun boylu olan da onları düzgün söyleyemedi. Saçları ağzının üstüne uzamıştı, bu yüzden açıkça konuşamıyordu. Çok yaşlı olan da dişi olmadığı için belirsizce mırıldandı.
Piskopos sözcükleri yeniden söyledi, yaşlılar da onun ardından tekrar ettiler. Piskopos bir taşın üstüne oturdu, yaşlılar da önünde durup ağzına baktılar ve söylediği sözcükleri tekrar ettiler. Ve bütün gün boyunca Piskopos bir sözcüğü yirmi, otuz, yüz kez söyleyip uğraştı, yaşlılar da onun ardından tekrar ettiler. Hata yaptılar, o düzeltti ve yeniden başlattı.
Piskopos, bütün Rab'bin duasını onlara öğretene dek bırakmadı; öyle ki yalnızca onun ardından tekrar etmekle kalmayıp kendi kendilerine de söyleyebildiler. İlk öğrenen ortadaki oldu ve duanın tamamını yalnız başına tekrar edebildi. Piskopos ona defalarca tekrarlattı ve sonunda ötekiler de söyleyebildi.
Piskopos gemiye dönmek üzere kalktığında hava kararıyordu ve su üstünde ay görünüyordu. Yaşlılarla vedalaşırken hepsi yere kadar eğildi. Onları kaldırdı, her birini öptü ve onlara öğrettiği gibi dua etmelerini söyledi. Sonra tekneye binip gemiye döndü.
Teknede oturup gemiye doğru kürekle çekilirken üç münzevînin sesini Rab'bin duasını yüksek sesle tekrar ettiklerini duyabiliyordu. Tekne gemiye yaklaştıkça sesleri artık duyulmaz oldu, ama ay ışığında onu bıraktığı gibi kıyıda durdukları görülebiliyordu: En kısa boylu ortada, en uzun sağda, ortadaki sol tarafta. Piskopos gemiye varıp güverteye çıkar çıkmaz çapa kaldırıldı ve yelkenler açıldı. Rüzgâr onları şişirdi, gemi uzaklaşıp gitti; Piskopos kıçta bir yere oturup bıraktıkları adayı izledi. Bir süre münzevîleri hâlâ görebildi, ama az sonra onlar gözden kayboldu, ada hâlâ görünüyordu. Sonunda o da kayboldu ve geriye ay ışığında dalgalanan deniz kaldı.
Hacılar uyumak için uzandı ve güvertede her şey sessizleşti. Piskopos uyumak istemedi; kıçta yalnız oturdu, artık adanın görünmediği denize baktı ve iyi yaşlıları düşündü. Rab'bin duasını öğrenmekten ne kadar memnun olduklarını düşündü ve böyle Tanrı'ya yakın adamlara öğretmek ve yardım etmek için kendisini gönderdiği için Tanrı'ya şükretti.
Böylece Piskopos düşünerek ve adanın kaybolduğu denize bakarak oturdu. Ay ışığı gözlerinin önünde dalgaların üzerinde bir orada bir burada titreşip parıldıyordu. Birden, ayın denizin üstüne attığı parlak yolun üstünde beyaz ve ışıl ışıl bir şey gördü. Bir martı mıydı, yoksa küçük bir teknenin parlayan yelkeni mi? Piskopos gözlerini ona dikip merak etti.
"Bizi izleyen bir tekne olmalı," diye düşündü, "ama bize çok hızlı yaklaşıyor. Bir dakika önce çok çok uzaktaydı, şimdi çok daha yakın. Tekne olamaz, çünkü yelken göremiyorum; ama ne olursa olsun bizi izliyor ve yetişiyor."
Ve ne olduğunu çıkaramadı. Ne bir tekne, ne bir kuş, ne bir balıktı! Bir insan için çok büyüktü ve üstelik bir insan denizin ortasında olamazdı. Piskopos kalkıp dümenciye dedi ki:
"Şuraya bak, dostum, o ne? Ne o?" diye tekrarladı Piskopos, artık ne olduğunu açıkça görebildiği hâlde: Suyun üstünde koşan üç münzevî; hepsi parıl parıl beyaz, gri sakalları ışıldıyor ve geminin hareket etmediği gibi bir hızla yaklaşıyorlardı.
Dümenci baktı ve dehşetle dümeni bıraktı.
"Aman Tanrım! Münzevîler su üstünde kuru karada gibi bizi kovalıyor!"
Yolcular bunu duyunca fırlayıp kıça toplandılar. Münzevîlerin el ele yaklaştığını ve dıştaki ikisinin gemiye durmasını işaret ettiğini gördüler. Üçü de ayaklarını kımıldatmadan suyun üstünde kayıyordu. Gemi durdurulamadan münzevîler ona ulaştılar ve başlarını kaldırarak üçü birden tek bir sesle şöyle dedi:
"Öğretini unuttuk, Tanrı'nın kulu. Tekrar ettiğimiz sürece hatırladık, ama bir süre söylemeyi bırakınca bir sözcük düştü ve şimdi hepsi paramparça oldu. Hiçbir şey hatırlayamıyoruz. Bize yeniden öğret."
Piskopos haç çıkardı ve geminin kenarına eğilerek dedi ki:
"Kendi duanız Rab'be ulaşacak, Tanrı adamları. Size öğretmek bana düşmez. Biz günahkârlar için dua edin."
Ve Piskopos yaşlılara derin bir saygıyla eğildi; onlar da dönüp denizin üstünden geri gittiler. Ve onların gözden kaybolduğu yerde gün doğana dek bir ışık parladı.
Üç soru, tek metin.
Cevapları seç, sonra kontrol et. Sorular bu metin için özgün yazıldı.